Quantum vs Bitcoin – 2026 අලුත් ආරක්ෂක BIP 360 Upgrade එක

ආයුබෝවන්. අද අපි කතා කරන්න යන්නේ ගොඩක් දෙනෙක් කාලෙක ඉඳන් අහපු, ඒ වගේම සමහරු බය වෙලා හිටපු මාතෘකාවක් ගැන. ඒ තමයි Quantum Computing සහ Bitcoin වල ආරක්ෂාව.

දැන් අපි ඉන්නේ 2026 අවුරුද්දේ මුල භාගයේ. මීට අවුරුදු කීපයකට කලින් 'Quantum computers ආවම Bitcoin ඉවරයි' කියලා කියපු කතාව අද වෙනස් වෙලා තියෙනවා. Bitcoin තාක්ෂණය කියන්නේ එක තැන පල්වෙන දෙයක් නෙවෙයි. දැන් Bitcoin ප්‍රජාව 'බය වෙලා ඉන්නේ නැතුව, ලෑස්ති වෙලා ඉන්න' (prepared not scared) කියන ප්‍රතිපත්තියට ඇවිත් තියෙනවා. අද අපි විශේෂයෙන්ම කතා කරන්නේ Bitcoin වලට අලුතින් හඳුන්වා දීපු BIP 360 කියන upgrade එක සහ ඒ හරහා එන Pay-to-Merkle-Root (P2MR) කියන අලුත්ම ආරක්ෂක ක්‍රමය ගැන.

ඉතින් මේ ගැන ඉතාම පැහැදිලිව අපේ Bitcoin Sri Lanka YouTube නාලිකාවේ වීඩියෝ එක්කින් ඉදිරිපත් කරලා තියනවා. මේ පහල තියෙන්නෙ ඒ වීඩියෝ එක. ඔයාට පුළුවන් ඒකත් බලන්න

Quantum Computing සරලව: Bits vs. Qubits

මුලින්ම අපි බලමු මොකක්ද මේ Quantum Computing සහ අපේ සාමාන්‍ය පරිගණක අතර තියෙන වෙනස කියලා.

අපේ ගෙදර තියෙන laptop එකක් හෝ smart phone එකක් වැඩ කරන්නේ Bits වලින්. මේක හරියට switch එකක් වගේ; එක්කෝ ON (1), නැත්නම් OFF (0). මේ ක්‍රමය ගොඩක් විශ්වාසවන්ත වුණත්, හරිම සංකීර්ණ ගණිත ගැටලු විසඳන්න ගියාම මේවා හරිම හෙමින් වැඩ කරන්නේ.

හැබැයි Quantum පරිගණක වැඩ කරන්නේ Qubits වලින්. මේකේ තියෙන විශේෂත්වය තමයි Superposition කියන ගුණය.

සරල උදාහරණයක්: මේක තේරුම් ගන්න කාසියක් මතක් කරගන්න. සාමාන්‍ය Bit එකක් කියන්නේ මේසයක් උඩ තියෙන කාසියක් වගේ; ඒකේ තියෙන්නේ 'සිරස' (1) හෝ 'අගය' (0) විතරයි. හැබැයි Qubit එකක් කියන්නේ මේසය උඩ කැරකෙන කාසියක් වගේ. ඒක කැරකෙන වෙලාවට සිරස සහ අගය කියන දෙකේම 'මිශ්‍රණයක්' විදිහට තියෙන්නේ. මෙන්න මේ නිසා එක වෙලාවකදී විශාල දත්ත ප්‍රමාණයක් එකවර පරීක්ෂා කරන්න මේ පරිගණක වලට පුළුවන්. උදාහරණයක් විදිහට, සාමාන්‍ය bits 8කින් කරන්න පුළුවන් දේට වඩා අතිවිශාල වැඩ කොටසක් qubits 8කින් කරන්න පුළුවන්."

Physical vs. Logical Qubits: ඉංජිනේරු අභියෝගය

දැන් ඔයාලට හිතෙන්න පුළුවන් එහෙනම් ඇයි තාම මේවා පාවිච්චි කරලා Bitcoin වල security කඩන්න බැරි වුණේ කියලා. ඒකට හේතුව තමයි මේ Qubits හරිම සංවේදී වීම. පොඩ්ඩක් හරි රස්නය හෝ චුම්බක බලපෑමක් වුණොත් මේවායේ දත්ත අවුල් වෙනවා. මේකට කියන්නේ decoherence කියලා.

මෙතැනදී අපි වර්ග දෙකක qubits ගැන දැනගන්න ඕනේ:

1. Physical Qubits: මේවා තමයි සාමාන්‍යයෙන් හදන qubits. මේවායේ වැරදි සිද්ධ වෙන්න තියෙන ඉඩකඩ වැඩියි.

2. Logical Qubits: මේක තමයි නියම target එක. වැරදි සිද්ධ වෙන Physical qubits ගොඩක් එකතු කරලා හදන එක ශක්තිමත් qubit එකකට තමයි Logical qubit එකක් කියන්නේ.

පොත් 10ක උදාහරණය: හිතන්න ඔයාට පණිවිඩයක් ලියන්න ඕනේ කියලා. එක පොතක විතරක් ලිව්වොත් ඒකෙ වතුර හැලුනොත් පණිවිඩය ඉවරයි. හැබැයි ඔයා ඒ පණිවිඩයම පොත් 10ක ලිව්වොත්, පොත් 3ක් විනාශ වුණත් අනිත් 7න් පණිවිඩය කියවන්න පුළුවන්. 2026 පෙබරවාරි වෙනකොට Google සමාගමේ Willow chip එක වැනි සොයාගැනීම් එක්ක අපි දැන් මේ 'Logical Qubit Era' එකට ඇතුල් වෙලා ඉන්නේ."

Bitcoin වලට තියෙන තර්ජනය: Long vs. Short Exposure

Bitcoin වල security එක තියෙන්නේ Private Key එක සහ Public Key එක අතර තියෙන ගණිතමය සම්බන්ධය මත. Quantum computer එකකට පුළුවන් Shor’s Algorithm පාවිච්චි කරලා ඔයාගේ Public key එකෙන් Private key එක හොයාගන්න. මේක ප්‍රධාන වශයෙන් ක්‍රම දෙකකට වෙන්න පුළුවන්:

1. Long-Exposure Threat (වැඩිම අවදානම): මේකෙන් වෙන්නේ දැනටමත් blockchain එකේ හැමෝටම පේන්න තියෙන public keys වලට පහර දීම. උදාහරණයක් විදිහට Satoshi Nakamoto ගේ පරණ Bitcoin ලිපින වල public keys blockchain එකේ පේන්න තියෙනවා. Quantum computer එකකට මාස ගාණක් වුණත් අරගෙන හෙමින් සැරේ මේවායේ private keys හොයන්න පුළුවන්.

2. Short-Exposure Threat: මේක වෙන්නේ ඔයා transaction එකක් කරන වෙලාවේදී විතරයි. ඔයා සල්ලි යවනකොට විතරක් ඔයාගේ public key එක mempool එකට (transaction පෝලිමට) යනවා. එතකොට Quantum attacker කෙනෙක්ට තියෙන්නේ විනාඩි 10ක් වගේ පොඩි කාලයක්. මේක කරන්න හරිම වේගවත් quantum computer එකක් ඕනේ නිසා මේක දැනට තියෙන තර්ජනයක් නෙවෙයි.

හැබැයි මේ Long-Exposure එක කියන්නේ Bitcoin වලට ලොකු ප්‍රශ්නයක්.

Taproot වල අඩුපාඩුව සහ BIP 360 විසඳුම (P2MR)

මතකද 2021 දී ආපු Taproot upgrade එක? ඒකෙන් Bitcoin වලට ගොඩක් පහසුකම් ආවා. හැබැයි Taproot වල එක පොඩි දුර්වලතාවයක් තියෙනවා. ඒකේ coin වියදම් කරන්න ලේසි වෙන්න 'internal public key' එකක් පාවිච්චි කරනවා. ඔයා coin වියදම් නොකර තිබ්බත් මේ public key එක blockchain එකේ පේන්න තියෙනවා. ඒ කියන්නේ ඒක Quantum computer එකකට 'exposure' (විවෘත) වෙලා තියෙන්නේ.

අන්න ඒකයි දැන් මේ BIP 360 හරහා Pay-to-Merkle-Root (P2MR) හඳුන්වා දෙන්නේ.

P2MR වලදී කරන්නේ අර 'internal public key' එක සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරන එක. ඒ වෙනුවට blockchain එකේ පේන්න තියෙන්නේ 32-byte Merkle root එකක් විතරයි. මේක හරියට 'සීල් එකක්' වගේ. Quantum computer එකකට මේ මුද්‍රාව කඩන්න බැහැ. ඔයා ඇත්තටම සල්ලි වියදම් කරනකම් ඔයාගේ public key එක කිසිම කෙනෙක්ට, Quantum computer එකකටවත් පේන්නේ නැහැ.

මේක Soft Fork එකක් විදිහට තමයි එන්නේ. ඒ කියන්නේ මේක අනිවාර්ය දෙයක් නෙවෙයි, ඔයාට ඕනේ නම් විතරක් ඔයාගේ Bitcoin මේ අලුත් ආරක්ෂිත ලිපින (P2MR addresses) වලට මාරු කරගන්න පුළුවන්."

අනාගතය සහ අවසානය

දැන් ඔයාලට හිතෙන්න පුළුවන් අපි දැන්ම බය වෙන්න ඕනෙද කියලා. විශේෂඥයන් පවසන විදිහට නියම Quantum computer එකක් එන්න තව අවුරුදු 8ත් 12ත් අතර කාලයක් යයි. හැබැයි Bitcoin කියන්නේ ලෝකයේ ආරක්ෂිතම වත්කම නිසා අපි දැන්ම ලෑස්ති වෙන්න ඕනේ.

ඇමරිකාවේ NSA වැනි ආයතනත් දැන් පවසන්නේ 2030 වෙනකොට හැමෝම Quantum-safe වෙන්න ඕනේ කියලා. BIP 360 කියන්නේ ඒ ගමනේ පළමු පියවරයි. මේකෙන් Lightning Network වගේ දේවල් වලටත් වැඩි ආරක්ෂාවක් ලැබෙනවා.

මේ upgrade එක නිසා ලෝකයේ ලොකු ආයතන වලට Bitcoin ගැන තියෙන විශ්වාසය වැඩි වෙනවා. මොකද අනාගතයේදී එන ඕනෑම තාක්ෂණික අභියෝගයකට Bitcoin මුහුණ දෙන්න ලෑස්ති බව මේකෙන් පේනවා.

ඉතින් අද අපි කතා කරපු දේවල් ඔයාලට පැහැදිලි වෙන්න ඇති කියලා හිතනවා. Bitcoin කියන්නේ නිරන්තරයෙන් දියුණු වෙන තාක්ෂණයක්. මේ වගේ අලුත් තොරතුරු දැනගන්න අපිත් එක්ක එකතුවෙලා ඉන්න. සුබදවසක්.